ΓΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 

ΤΟΥ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙ ΓΩΝΙΕΣ

     Στο πλαίσιο της κάθε τάξης είναι αναγκαίο να προβλέπεται η δυνατότητα συγκέντρωσης και συνεργασίας όλων των παιδιών με την εκπαιδευτικό, αλλά και η δυνατότητα ατομικής εργασίας, καθώς και εργασίας σε μικρότερες ομάδες. Η χωροταξική διαρρύθμιση θεωρείται σημαντική γιατί συνδέεται με το είδος των αλληλεπιδράσεων που αναπτύσσονται ανάμεσα στα ίδια  τα παιδιά, ανάμεσα στην εκπαιδευτικό και τα παιδιά και, φυσικά, ανάμεσα στα παιδιά και το χώρο. (Άλλο χαρακτήρα έχει π.χ. η επικοινωνία όταν εκπαιδευτικός και παιδιά κάθονται κοντά και στο ίδιο επίπεδο και άλλο όταν η εκπαιδευτικός κάθεται ψηλότερα και σε απόσταση από τα παιδιά).

  Στα ελληνικά νηπιαγωγεία ο εσωτερικός χώρος της κάθε τάξης διαμορφώνεται σε επιμέρους χώρους, σε περιοχές διαφορετικών ενδιαφερόντων που ονομάζονται «γωνιές». Πρόκειται για χώρους απλούς που ο καθένας  τους έχει συγκεκριμένο θέμα λειτουργίας και είναι εξοπλισμένος με το κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό. Υπάρχουν γωνιές που λειτουργούν σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, όπως είναι η γωνιά της βιβλιοθήκης και της παρεούλας-συζήτησης, και άλλες που αναπροσαρμόζονται προκειμένου να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται κάθε φορά, όπως είναι η γωνιά των φυσικών επιστημών.

     Το παιχνίδι στις γωνιές αποτελεί το σημαντικότερο κομμάτι στο καθημερινό πρόγραμμα του νηπιαγωγείου. Προκειμένου το παιχνίδι σε αυτές να είναι δημιουργικό, η διαμόρφωση του σχετικού χώρου θα πρέπει να προκαλεί τα παιδιά να συμμετέχουν, να σχεδιάζουν, να διαφωνούν και να διαπραγματεύονται, να εντοπίζουν προβλήματα και να προσπαθούν να τα επιλύουν, να διαχειρίζονται, να τακτοποιούν, να διατηρούν ή να τροποποιούν το χώρο που έχουν στη διάθεσή τους ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους, να τα ενθαρρύνει να εξερευνούν τα υλικά, αλλά και τις σχέσεις τους με τους συνομηλίκους τους  και τους ενηλίκους, να φαντάζονται και  να δημιουργούν.

     Οι γωνιές ενοποιούν τη μάθηση με τον καλύτερο τρόπο και επιτρέπουν να αναπτυχθεί ένα πρόγραμμα που σέβεται τις δυνατότητες και τον προσωπικό ρυθμό του κάθε παιδιού. Στο πλαίσιο του παιχνιδιού στις γωνιές συνδέεται αβίαστα το περιεχόμενο διαφορετικών μαθησιακών περιοχών και δίνονται στα παιδιά ευκαιρίες για αυτόνομες δραστηριότητες και αλληλεπίδραση. Στις γωνιές κάθε παιδί επιλέγει να δουλέψει ατομικά, παράλληλα ή σε συνεργασία με το φίλο τους ή ως μέλος μιας μικρής ομάδας. Συχνά, με το παιχνίδι σε κατάλληλα διαμορφωμένες γωνιές υποστηρίζεται η ανάπτυξη ενός θέματος και η αποσαφήνιση εννοιών, τις οποίες η εκπαιδευτικός έχει εντάξει στις προς επίτευξη μαθησιακές επιδιώξεις.

ΑΡΙΘΜΟΣ ΓΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 

     Ο αριθμός των γωνιών που λειτουργούν  σταθερά ολόκληρη τη σχολική χρονιά, καθώς και ο συνολικός αριθμός γωνιών που λειτουργούν ταυτόχρονα, συνδέονται με το μέγεθος της αίθουσας του νηπιαγωγείου, με τις προτεραιότητες που έχει θέσει η εκπαιδευτικός και με το ενδιαφέρον που εκδηλώνουν τα παιδιά για αυτές. Στις γωνιές που λειτουργούν σε όλη τη διάρκεια του χρόνου συνήθως περιλαμβάνονται: 

•  Η γωνιά της συζήτησης-παρεούλας,
•  Η γωνιά του οικοδομικού υλικού,
•  Η γωνιά της βιβλιοθήκης,
•  Η γωνιά των εικαστικών, και
•  Όποια άλλη αποφασίσουν τα παιδιά μαζί με την εκπαιδευτικό.

     Κάθε γωνιά λειτουργεί καλά με 4-5 παιδιά, αν και σε ορισμένες γωνιές θα πρέπει ο αριθμός να είναι μικρότερος, όπως για παράδειγμα στη γωνιά με το οικοδομικό υλικό, επειδή οι κατασκευές που επιχειρούν τα παιδιά απαιτούν αρκετό χώρο και οι αποφάσεις για την οικοδόμηση είναι δύσκολο να ληφθούν όταν οι συμμετέχοντες είναι περισσότεροι  από δύο. Βέβαια το μέγεθος της αίθουσας κυρίως αλλά και τα διαθέσιμα υλικά επηρεάζουν τον αριθμό των γωνιών που μπορούν να λειτουργήσουν σε κάθε τάξη ταυτόχρονα. Σε μία αίθουσα με είκοσι παιδιά λογικά λειτουργούν ταυτόχρονα 4-5 γωνιές.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΓΩΝΙΩΝ

• Οι «ήσυχες» γωνιές να είναι μακριά από τις «θορυβώδεις». Π.χ. το οικοδομικό υλικό μπορεί να είναι δίπλα στο κουκλόσπιτο, καλό είναι όμως να βρίσκεται σε απόσταση από τη γωνιά της βιβλιοθήκης όπου τα παιδιά χρειάζονται ησυχία.
• Το υλικό που απευθύνεται στα παιδιά σε κάθε γωνιά να τοποθετείται σε τέτοιο ύψος που να μπορούν να το βλέπουν και να το φθάνουν εύκολα.
• Η χωροθέτηση των γωνιών να είναι τέτοια ώστε  η εκπαιδευτικός να μπορεί να έχει τη συνολική εποπτεία.
• Να διακρίνεται με σαφήνεια ο χώρος της κάθε γωνιάς, με χρήση κατάλληλων διαχωριστικών και επίπλωσης.
• Να υπάρχουν διάδρομοι χωρίς εμπόδια για τη ελεύθερη μετακίνηση των παιδιών.